بخش كپی پلیت: این آخرین مرحله عملیات تولید در لیتوگرافی سنتی، امروزه تنها زنجیره عملیاتی آن را تشكیل میدهد. در گذشته این بخش انتهایی از عملیات پیش از چاپ، نزدیكترین واحد به سالن چاپ بود. با این حساسیت كه به طور فیزیكی از دستگاههای ورقی چاپ افست مجزا باشد تا از ورود پودر ماشین به آن بخش - نظیر بخشهای دیگر پیش از چاپ- جلوگیری به عمل آید. البته استفاده از سیتیپی شدت این جدایی را كاهش داده است. لیكن كماكان جهت عدم ورود ذرات گردوغبار و به خصوص پودر ماشین به بخش پیش از چاپ، حفظ فشار هوای فضای بخش پیش از چاپ در وضعیتی بالاتر نسبت به فشار هوای سالن چاپ و همچنین استفاده از دربهای معروف به سد هوا (Airlock)بین این دو قسمت پیشنهاد میشود.
كنترل پلیت میبایست قبل از ارسال پلیتها به بخش چاپ در فضایی معین صورت پذیرد. این كنترل و نظارت میبایست در موقعیت فیزیكی راحت اپراتوری صورت گیرد. به این مفهوم كه پلیتهای مزبور میبایست یك به یك به صورت نیمه ایستاده و مورب روی یك میز تخت زاویه مذكور قرار گیرد نه آنكه به صورت افقی بر روی سطح میز قرار گیرد كه ناظر مجبور شود جهت كنترل بخشهای انتهایی پلیت به طور كامل خم شود.
به طور معمول در بخش تهیه پلیت علیالخصوص بخش ظهور، میبایست انشعاب فاضلاب و كفشوی تخلیه جهت شستوشوی نشتیهای احتمالی مواد شیمیایی ظهور پلیت تعبیه شود. اگرچه متاسفانه تاكنون در ایران قانونی در مورد دفع فاضلاب واحدهای لیتوگرافی و چاپ، وضع و یا اجرا نشده، لیكن پیشنهاد میشود از سیستم فاضلاب مجزا كه به تانك تخلیه مجزایی مرتبط است، استفاده شود. در آن صورت چنانچه در آینده قوانین مزبور وضع و اجرا شده و شركتهایی جهت امحای صنعتی مواد مزبور تعیین شوند، امكان انجام این مهم به راحتی میسر خواهد بود.
گاهی نصب لامپ نور زرد در بخش تولید پلیت ضروری است، زیرا بعضی از انواع پلیت تنها به نور زرد از طیف مرئی حساس نبوده و تحت تابش نور زرد امكان جابهجایی و كنترل را دارند. در این خصوص میبایست مشخصات منبع نور زرد از كمپانی سازنده پلیت و تجهیزات مورد نظر سوال شود. چنانچه پلیتهای مزبور از نوع آنالوگ باشند، میبایست لامپ فلورسنت زرد رنگ 122 سانتیمتری به دیواره پشتی دستگاه قید كپی در ارتفاع تقریبی 90 سانتیمتری در سطح شیشه قید كپی نصب شود تا به راحتی سطح پلیت و شیشه هنگام تخلیه هوا و قبل از شروع نوردهی قابل كنترل باشد. دیواره پشت قیدكپی میبایست با رنگ مشكی مات پوشیده شده باشد تا از انعكاس هر گونه نور اضافی به سطح قید پیشگیری به عمل آید. چنانچه بیش از یك قید كپی استفاده شود، میبایست دستگاهها در كنار یكدیگر پهلو به پهلو قرار گرفته و مابین هر دو دستگاه مجاور، پارتیشن و یا پردهای ضخیم از سقف تا كف نصب شود تا مانع بازتابش نور یكی به سطح قید كپی دیگر شود. پارتیشنها باید به گونهای تعبیه شوند كه فضای كافی برای حركت قیدكپی اندكی به اطرف داشته باشد و فضای كافی در صورت تعمیرات احتمالی از كنارههای آن در اختیار باشد. همچنین امكان بازتابش نور از سقف به سطح پلیت را نیز میبایستی با تعبیه پوشش مات و تیره منتفی ساخت. استفاده از كفپوش از جنس پلاستیك وینیل و رنگ روشن مات پاستل و یا پلاستیك برای دیوارها در بخش تولید پلیت بهترین گزینه است. زیر دستگاههای ظهور پلیت و یا فیلم میبایست تشتك پیویسی و یا فلزی ضد زنگ قرار داد تا در صورت نشست یا سرریز مواد شیمیایی در آن باقی مانده و به كف سرایت نكند. در صورت استفاده از ظهور دستی میبایست یك سینك و تشتك ظهور با امكانات شستوشو و تخلیه فاضلاب نیز تعبیه شود. همچنین میبایست فضای كافی برای دستگاههای پانچ و یك میز نور (در صورت استفاده از ایمیجستر و قید كپی) و همچنین دستگاه خم كن پلیت (جهت چاپخانههای مجهز به ماشینآلات رول)، در نظر گرفت.
(به طور كلی بهتر است دستگاه خم كن و پانچ پلیت مربوط به ماشینآلات رول در بخش پیش از چاپ نصب شود تا در سالن چاپ. زیرا همواره به لحاظ جابهجایی پالتهای بار، دستگاههای مزبور در سالن چاپ احتمال صدمه دیدن دارند.)
پلیتهای آماده شده جهت ارسال به سالن چاپ میبایست با برچسب شماره سفارش كار و ماشین چاپ مورد نظر و در صورت انتقال مكانیزه جهت كارگاههای بزرگ توسط باركد نیز علامتگذاری شده و در داخل قفسههای مخصوص قرار گیرند تا در زمان مقرر به واحد چاپ مورد نظر ارسال شوند. میتوان از یك رك(rack) ساده نظیر شكل 2 جهت نگهداری موقت پلیتهای آماده استفاده جست. همچنین میتوان از قفسههای متحرك كه جهت نگهداری موقت پلیت موجود میباشد و در بخش ماشینآلات افست ورقی به آن نیز خواهیم پرداخت، استفاده برد. جهت نگهداری موقت پلیتهای ماشین رول، با استفاده از لبههای خم شده پلیت میتوان از قفسه خاصی استفاده جست سایر موارد قابل ذكر كه میتواند موجب تسهیل در انجام امور بخش پیش از چاپ شوند:
- دفتر نظارت مدیر بخش پیش از چاپ در مجاورت واحد مذكور
- واحد كنترل كیفی (متشكل از میز نور، میز كنترل پلیت و صندلیهای متناسب)
- بخش انبار مواد مركزی
- تعبیه درب ورودی به عرض 180 سانتیمتر و یا دو لنگه 90 سانتیمتری به منظور ورود و خروج دستگاهها
لیتوگرافی دیجیتال: تجهیزات صفحهبندی و لیاوت، پری فلایت، ایمیجستر و پلیتستر، تایپ، صفحهبندی و عملیات مرتبط با كارگاه چاپ میتواند به صورت ارتباط از راه دور با اتصال به تجهیزات جانبی ورودی نظیر اسكنرها، یا تجهیزات خروجی نظیر پرینترهای لیزری، نمونهگیریهای دیجیتال، ایمیجسترها و پلیتسترها) از طریق یك شبكه داخلی مرتبط شوند.
همچنین میتوان اطلاعات دیجیتال را از مشتری به چاپخانه (توسط خطوط پرسرعت دیتا از طریق مودم و یا رنج گسترده مدیاهای ذخیره اطلاعات نظیر هارددیسكهای پرتابل، سیدی، دیویدی و یا حافظههای فلش) انتقال داد.
در زمان طراحی یك چاپخانه از ابتدا میبایست توجه خاصی را به محل قرار گرفتن هر یك از تجهیزات لیتوگرافی دیجیتال نظیر كامپیوترها، ایمیجستر، پلیتستر، پرسسورها، اسكنرهای رومیزی و حرفهای درام و تجهیزات جانبی دیگر معطوف ساخت. در خصوص اتصالات شبكه، كابلها و اتصالات الكتریكی و یا سایر موارد خاص مورد نیاز هر دستگاه بهتر است از قبل با تولیدكنندگان تجهیزات مشورت شود تا از لحاظ فیزیكی محل هر یك از آنها به دقت و با استاندارد مزبور آماده شود. نورپردازی میبایست به نحوی انجام گیرد كه تابش نور در صفحات مانیتور انعكاس نیابد. استفاده از نور غیرمستقیم در بخش پیش از چاپ موجب عدم انعكاس نور در مانیتورها خواهد شد. جهت ممانعت از انعكاس نور پنجرهها، نصب پردههای كركره و هدایت نور به سمت سقف جهت ممانعت از تابش مستقیم آن به صفحات مانیتور میتواند سودمند باشد. فضای اتاق میبایست آرام و ساكت باشد. نصب موكت در كف و نصب صفحات اكوستیك بر روی دیوارها و پارتیشنها میتواند كمك شایانی برای كاهش سروصدا در محل باشد. در صورت استفاده از كفپوشهای از جنس وینیل، نگهداری و تمیز نگاه داشتن آن سادهتر خواهد بود. پرسسورهای فیلم و پلیت میبایست در نزدیكی ایمیجستر و سیتیپی باشند. یك سینك شستوشو جهت تمیز كردن غلطكهای پرسسور نیز میبایست تعبیه شود.
اختصاص فضایی مناسب جهت نگهداری موقت مواد اولیه مصرفی نظیر فیلم، پلیت، كاغذ و مواد شیمیایی ظهور و ثبوت كه به منظور نیاز هفتگی و یا روزانه از انبار اصلی تحویل گرفته میشود نیز از دیگر ضروریات است. فضای اتاق ایمیجستر و سیتیپی میبایست به خوبی تهویه شود به طوری كه دما و رطوبت نسبی محیط، مطابق با شرایط اعلام شده از سوی كارخانه سازنده دستگاههای خروجی، تامین شده و ثابت نگاه داشته شود.
كل تجهیزات مربوط به لیتوگرافی دیجیتال برای واحدهای كوچك از فضای یك یا دو اتاق تجاوز نمیكند، حال آنكه برای مجموعههای بزرگ چاپ یك یا بخشی از یك طبقه كامل برای واحد پیش از چاپ اختصاص مییابد. به طور كلی ایستگاههای كاری و تجهیزات مربوط به یك عملیات خاص میبایست در یك فضا نصب شوند. امروزه با گسترش لیتوگرافی دیجیتال و حذف كامل لیتوگرافی سنتی در بسیاری از واحدهای چاپ، نیازی به اتاق تاریك نیست در هر حال در مورد بعضی از تجهیزات سیتیپی كه نیاز به نور ایمن (safe light) نظیر نور زرد دارند با مشورت كمپانی سازنده میبایست شرایط نوری مورد نظر در آن بخش تعبیه شود. البته میبایست همواره فضاهای مزبور به نحوی تعبیه گردد كه امكان تغییر آن به سادگی میسر باشد چرا كه این تجهیزات هر از گاهی تغییر مییابد و با توجه به سیر تكنولوژی و سرعت تغییرات (به ویژه) در بخش پیش از چاپ، توجه به این امر بسیاری ضروری است.
شبكه و موارد مربوطه: در برخی از مراكز لیتوگرافی دیجیتال تنها از مدیاهای قابل انتقال نظیر سیدی هارد دیسكهای پرتابل، دیسكهای نوری و یا حافظههای فلش جهت نقل و انتقال اطلاعات استفاده میشود كه این امر میتواند در مواردی از لحاظ هزینه و یا امنیت اطلاعات كاربرد داشته باشد. لیكن در اغلب مراكز، استفاده از شبكه داخلی جهت انتقال اطلاعات بین بخشهای مختلف طراحی و تولید و حتی بین مركز و واحدهای در ارتباط و یا مشتریان خاص به صورت خط اختصاصی میتواند بسیار موثر باشد.
باید توجه داشت كه نصب تجهیزات شبكه مناسب، ارزان نبوده و انتخاب نوع صحیح آن كه با نوع و حجم عملیات یك واحد و اجزای مرتبط با آن همخوانی داشته باشد، بسیار حائز اهمیت است. برای مثال انتخاب غلط یك شبكه محلی LAN در مرحله اول میتواند موجب عدم موفقیت در ارتباط و حجم تبادل اطلاعات با مشتریان از طریق ارتباط با شبكه گسترده WANدر مرحله بعدی باشد.
استفاده از شبكه LANیا WANتنها در صورتی ارزش سرمایهگذاری را خواهد داشت كه نیازهای خاص چاپخانه را برآورده كند.
چنانچه بخواهید امكانات شبكه را بسنجید چند نكته ضروری را میبایست مد نظر قرار دهید:
1- سرعت: انتخاب بین سرعت بالای انتقال اطلاعات و قیمت كه نسبت به یكدیگر نسبت مستقیم دارند.
2- قابلیت اطمینان: دستیابی به نتایج یكسان در صورت انتقال اطلاعات بدون خطا در سرعتهای بالا
3- دسترسی آسان: دسترسی به امكانات مخابراتی مورد نیاز با توجه به حداقل زمان قطع ارتباط یا ازدحام و ترافیك خط
4- انطباقپذیری قابلیت پشتیبانی انواع ترافیك اطلاعات (نظیر صدا، متن، فایلهای گرافیك و یا مولتی مدیا) توسط خطوط متناسب آنها (نظیر آنالوگ یا دیجیتال و خطوط سوئیچ قابل اتصال توسط مودم و یا خطوط دایمی لیزلاین).
5- امنیت اطلاعات: تعیین راهبردهای حفاظتی سیستم به گونهای كه امنیت اطلاعات در شبكه را برای كاربران مختلف تضمین كند.
6- قابلیت گسترش و اطمینان از اینكه شبكه طراحی شده به سادگی امكان گسترش و بروز شدن را با اعمال كمترین تغییرات فنی دارا باشد.
در بخش لیتوگرافی دیجیتال میبایست كابلها و سیمهای مورد نظر از جمله شبكه، در محل مورد نظر داخل دیوارها از قبل تعبیه شوند. به طور معمول جهت كابلكشی شبكه در كابلهای 8 رشتهای (Twisted-pair) اترنت با پوشش مناسب برای نصب و انتقال از داخل دیوار استفاده میشود. همچنین بهتر است لولههای حامل كابلهای شبكه در قسمتهای مختلف به میزان كافی تعبیه و نصب شود تا در زمان لازم، امكان اضافه كردن كابل به راحتی از داخل جدارهها ممكن باشد.
در اغلب مراكز لیتوگرافی دیجیتال وجود یك یا بیشتر از یك دستگاه كامپیوتر قوی به عنوان فایل سرور ضروری است. فایل سرورها به طور معمول در كنار تجهیزات شبكه و یا به عبارتی در اتاق شبكه در نزدیكی هاب نصب میشوند. تجهیزات آرشیو و پشتیبانی اطلاعات نیز به طور معمول در همین فضا (یعنی اتاق شبكه) قرار داده میشوند. به لحاظ اهمیت تجهیزات، این قسمت میبایست دارای هواساز یا سیستم خنككننده مناسب جهت تهویه هوا و نگهداری دما و رطوبت مناسب تجهیزات آن باشد.
تجهیزات اسكن: امروزه اسكنرهای حرفهای تنها با خروجی مرتبط با كامپیوتر مجهز هستند و خروجی مستقیم فیلم به طور كامل منسوخ شده، لذا از پرداختن به تجهیزات جانبی مزبور صرفنظر مینماییم.
اتاق اسكنر به گونهای طراحی میشود كه امكان دید از بیرون را داشته باشد، یا از پنجرههای قدی و بزرگ در جداره آن استفاده میشود. كفپوش اتاق در مطالب قبلی به طور مشروح برای واحد پیش از چاپ عنوان شد. اسكنرهای رومیزی اغلب نیازی به اتاق مستقل نداشته و در كنار كامپیوتر خاصی قرار گرفته و از طریق شبكه قابل دسترسی سایر كاربران خواهد بود. اسكنرهای مختلفدارای ولتاژ و توان مصرفی متفاوت بوده كه میبایست با ملاحظه آن، اتصالات مزبور به طور مجزا تعبیه شود. نصب یك UPS مجزا برای دستگاهها و یا مركزی در بخش پیش از چاپ، پیشنهاد میشود. نصب UPSمركزی و یا اختصاصی در اتاق شبكه از ضروریترین تجهیزات یك لیتوگرافی دیجیتال است.
ایجاد و حفظ رطوبت و دمای ثابت و محیطی عاری از گردوغبار در بخش پیش از چاپ مطابق با استاندارد تجهیزات، یكی از مهمترین اصول در طراحی تاسیسات این بخش است كه میبایست با دقت فراوان به آن پرداخت. استفاده از یك اتصال هوای فشرده خشك و فیلتر شده جهت تمیز كردن اسلایدها و اوریژینال و سطح درام و یا شیشه اسكنر در بخش اسكن میتواند بسیار موثر باشد.
كابین مشاوره و تطابق رنگ: به كارگیری واحد مشاهده و تطابق رنگ در هر دو سیستم لیتوگرافی سنتی و دیجیتال یكی از ضروریترین بخشها محسوب میشود. بهترین نقطه برای نصب این واحد، محل اتاق اسكن و یا واحد نمونهگیری است. این كابین از نور سفید با دمای 0005 K. درجه كلوین كه با پرتو رنگ استاندارد ایندكس 90 معادل تقریبی 1940 لوكس (واحد تابش نور) در سطح میز برخوردار است، كابین مزبور میبایست از سمت بالا و سه طرف جانبی كاملا پوشیده شده باشد تا از ورود پرتو نور از منابع دیگر نوری به سطح مشاهده جلوگیری به عمل آورد. داخل كابین نیز به طور معمول با رنگ خاكستری تیره مات پوشیده شده تا از انعكاس نور بكاهد.